Քամի

Ինքնաթիռը տհաճ սեր է

Ուղղակի հաճախ ճամփորդիր։ Լավագույն բանը, որ մարդ կարող է անել ինքն իր հետ, նոր միջավայրում հայտնվելն է։ Չէ, դա բնավ հեշտ ու հարմար չէ։ Նոր միջավայրն ու մարդիկ, նոր իրերը, աշխարհի փոփոխվող կանոնները, դեմքերը, արձագանքները, սերը ու դիմադրությունը քեզ դարձնում են ավելի համարձակ ու ինքնավստահ։ Գուցե սկզբում թվում է՝ դիմադրությանը հաջողվում է մեզ կոտրել, բայց, երբ նույն իրավիճակում հայտնվում ես երկրորդ անգամ, քեզ այն անհամեմատ հեշտ է թվում, ու ինչ որ պահի քեզ սկսում է դուր գալ պայքարելը։ Ամենակարևորն էստեղ ինքդ քեզ աջակցելն է ու հիշեցնելը, որ աշխարհում լիքը մարդիկ կան, որ քեզ հետ են, քեզ սիրում, սպասում, հավատում են, երբ մի ազդակ տաս նրանք կհիշեցնեն քեզ քո կարևորություն մասին։Ու, երբ ժամանակ անց հետ ես նայում, հասկանում ես՝ հասուն ես, ավելի հանգիստ, ավելի հանդուրժող ու ավելի բաց շփման համար։ Ես փոքր ինչ վախենում եմ փորձել նոր բաներ, ազդվում եմ հասարակության հայացքներից, բայց այս փոքր փորձերը՝ ճանաչել աշխարհը ու երկխոսության գնալ, ինձ մոտ կոտրում են իմ վախիկներին։ Իսկ հիմա էլ չեմ կարողանում գրել, որովհետև ուզում եմ խոսել ինքնաթիռում կողքիս նստած մարդու հետ ու կիսվել աշխարհներ տեսնելու մեր փորձով։

Հ.գ Գրվել է 28.07.2023-ին ինքնաթիռում, չգիտեմ որ երկրի տարածքում, այդ պատճառով հրապարակվում է ավելի ուշ։

Շաբաթ-կիրակիի միֆը

Երկուշաբթիից սկսած միանում է ռօբոտացված աշխատանքի գնալու ու մյուս գործերը մնացած ժամանակում խցկելու գրեթե բոլորիս ծանոթ ռեժիմը։ Միայն ուրբաթ օրը երեկոյան աշխատանքից տուն գնալիս եմ զգում, որ մնասած հինգ օրերը կարծես թմբիրի մեջ եմ անցել ու, եթե ինձ տան իմ աշխատավարձը ու ջնջեն մնացած հինգ օրերը գրեթե ոչինչ չեմ կորցնի։ Հետո թերթում եմ շաբաթ-կիրակիի to do-ն ու հասկանում, որ դրան հանգստյան օրեր անվանելը հիմարություն է։ Ես փորձում եմ իմ շաբաթվա յոթ օրերը սեղմեկ երկու օրվա մեջ՝ փորձելով և' պատրաստել, և' սովորել, և' մաքրել, և' ժամանց անցկացնել, և' հանգստանալ, չէ', ոնց հասկացաք վերջինը ուղղակի միֆ է։ Բայց ինչու եմ ես այդքան սիրում այդ երկու օրերը, որովհետև աշխատանքային գերության մեջ դու ունես ազատություն՝ հերթականության կամ անել-չանելու, կամ ինչպես կասվի լրագրության մեջ թվացիալ ընտթության հնարավորություն։ ԵՎ մեզ դուր է գալիս ունենալ կյանքի թվացիալ ղեկը, որը երբեկ մեր ձեռքում չի լինում։

Հոգնած ժամեր

Մարդը չբարարվող էակ է։ Մենք անընդհատ ձգտում ենք ավելի շատ, ավելի լավը, ավելի գեղեցիկը... ավելիի շարքը կարելի է անվերջ թվել։ Մի պատմություն եմ հիշում, երբ թագավորը մարդուն հարցնում է՝ որքան պիտի վճարեմ ծառայության դիմաց, ծառան պատասխանում է՝ ես մի իր կդնեմ կշեռքի մի նժարին, իսկ դու դրա դիմաց կդնես ոսկի, երբ նժարները հավասարվեն՝ հերիք է։ Ծառան նժարին դնում է մարդու աչք, իսկ թագավորը, որքան էլ շատ ոսկի է դնում, նժարները չեն հավասարվում, որովհետև մարդում համար ոսկին երբեկ բավական չի լինում։ Աստվածաշնչում կյանքի իմաստի մասին խոսելիս ասվում է՝ երջանիկ են նրանք, որ տանջվում են ոչ թե դիզելու, այլ վաստակածը վայելելու համար։ Վերջերս ընկերներիս հետ զրուցելիս հաճախ ենք խոսում պահը վայելելու մասին, տարիքը զգալու և ոսկյա ժամանակին չսպասելու, այլ այն ստեղծելու կարևորության մասին, ու մեզ անընդհատ թվում է, որ լավագույն պահերը դեռ գալու են, այնինչ, գուցե, մենք այդ լավագույն տարիները արդեն ապրում ենք։ Ու էստեղ հարց է առաջանում՝ արդյոք մենք ավելիին ձգտելով հասցնում ենք վայելել ներկան։ Մենք անընդհատ ինքներս մեզ և ուրիշներին փորձում ենք ապացուցել, որ կարող ենք ավելին։ Բայց, եթե սա չանենք, արդյոք վաստակածը հերիքում է վայելել կյանքը մեր ուզած կերպով։ Այստեղ է, որ հասկանում ենք կյանքի բալանսի կարևորության մասին, որը պահելը դժվար է։ Ես Եվրոպան սիրում եմ հենց դրա համար։ Այստեղ մարդիկ հնարավորինս ավելի քիչ են կենտրոնանում ավելին ունենալու վրա, և ուշադրություն են դարձնում կյանքը զգալուն և ԱՊՐԵԼՈՒՆ։ Այլ հարց է՝ ես որքանով եմ ընդունում դա անելու մեթոդները։ Նրանք հաճախ են կրկնում՝ գումարը ամեն ինչ չէ։ Ասում են՝ խորը արտաշունչը օգնում է լինել ներկայում, էնպես որ, արտաշնչենք ու զգանք հիման ու կյանքը։

Մենակ չլինելու կարևորության մասին

Ինձ այս կյանքում նվիրված ամենաարժեքավոր բաները ժամանակն ու էմոցիաներն են։ Դրանք ամենաշատը ես ստանում եմ ընտանիքից, ընկերներից ու Լեռից։ Իմ ամենաարդյունավետ ու ամնենաարտադրողաան ժամանակը ես ունեցել եմ իմ հանդեպ հավատի ու ունեցած գեղեցիկ էմոցիաների ժամանակ։ Ցավոք բացասական էմոցիաները աշխարհում ավելի շատ են, և չգիտես ինչու մարդիկ դրանց վրա ավելի հեշտ են կենտրոնանում ու ավելի երկար են մնում այդ վիճակում ։ Ինքս հաճախ եմ ասում՝ «հավես չունեմ»։ Ես վատ լուրերից շուտ եմ նեղվում, փոքր անախորժությունները ծանր եմ տանում, երբեմն սենյակիցս դուրս գալ չեմ ուզում, բայց հենց ինչ-որ մենկին հաջողվում է ինձ դուրս քաշել սենյակից, տանել դրական էմոցիաների դաշտ, ես սկսում եմ նոր էնտուզիազմով ապրել ու զգալ այս կյանքը։ Մի պահ ինձ թվում է՝ ինչը իրագործել ցանկացել եմ, բայց վախեցել, շատ սովորական է ու լրիվ իրականանալի։ Եվ այդ պահին ինձ իսկապես միայն այդ ոգևորությունն է անհրաժեշտ բոլոր երազանքները իրականացնելու համար։ Իմ կյանքում եղել են այդպիսի ոգևորության պահեր, որոնք բերել են հաջողության։ Այս ամենի պատճառը իմ կարծիքով այն փոքրիկ հաղթանակն է թուլության հանդեպ, որը մենք զգում ենք սենյակում փակված, և որին մենք անվանում ենք՝ «հավես չունեմ»։ Ես շնորհակալ եմ ինձ տրված ժամանակի և էմոցիաների համար, այդ թվում բացասական. դրանք լավ առիթ են սովորելու և փոքրիկ հաղթանակներ ունենալու։ Կարևոր է նաև չմոռանալ ուրիշներին ևս օգնել հաղթել «հավես չունեմ»-ին։

Կատուների քաղաքն ու մանուկը

Եվ ներսիս մանուկը հրճվանքից թռչկոտում էր, իսկ ես ժպիտը դեմքիս արագ հեռախոսս էի հանում լուսանկարելու համար։ Չէ, ներսիս մանուկը այդ տեսարանը երբեք չի մոռանա, նկարը մեծահասակիս համար էր։ Այդ մանուկը ապրել է գյուղում, խաղաղ ու հասարակ ընտանիքում։ Այդ մանկության մեջ իմ երազանքներն ու նպատակները լրիվ այլ էին, դրանք սարսափելի պարզ էին, բայց միևնույն ժամանակ դժվարիրականանալի։ Մայրս ու հայրս չորս երեխա էին մեծացնում՝ մեծ սիրով ու խնամքով, նաև լուրջ դժվարություններով, որ այդ ժամանակ հատուկ էր գրեթե բոլոր գյուղական ընտանիքներին։ Այդ դժվարությունները սարսափելի չէին ինձ համար, ամենավատն էստեղ ծնողներիս սեփական անձը մոռանալն էր։ Ամռանը լիճ գնալուց ու ծննդյան տոնակատարություններից բացի բոլոր օրերը լցված էին ծանր աշխատանքով։ Հայրս արդեն մոտենում է 60-ին, ինձ համար դա վախեցնող է, բայց միևնույն ժամանակ գեղեցիկ։ Առհասարակ, ինձ համար մարդու բոլոր տարիքները յուրահատուկ հետաքրքրություն ու գեղեցկություն ունեն, իսկ մեծահասակ լինելը շքեղություն է, եթե հաջողել ես հասնել դրան։ Շատ շեղվեցի։ Ներսիս այդ մանուկը, որ սովոր էր մորս ու հորս տեսնել գյուղում, խաղաղ ու հասարակ միջավայրում, օրվա խնդիրները լուծելով, նայում էր նրանց, որ քայլում էին հին եվրոպական քաղաքով, որը հիմա պատկանում է ՌԴ-ին, ու հիանում լույսերով, գեղեցկությամբ ու էն չպահված երազանքի կատարմամբ։ Չպահված, որովհետև չես կարող պահել երազանք մի բանի մասին, որի գոյության մասին գաղափար անգամ չունես։ Այս ամենի մեջ, այդ մանուկի համար նույնն էր միայն երկինքը։ Բայց, եթե հարցնեմ ծնողներիս, այդ կադրը երևի չեն էլ հիշի։ Նրանք կհիշեն առաջին անգամ իրենց երեքամյա թոռնուհուն գրկելը ու նրա ջերմությունը զգալը, միջնեկ թոռնիկ Մարկի համար շատ շոկոլադ առնելը ու դրա դիմաց հարյուրներով պաչիկներ ստանալը ու Լյոնչի՝ որպես մեծ տղա, ուղեկցությամբ խանութ գնալը։ Սրանք րոպեների կամ վայրկյանների ընթացքում տեղի ունեցող իրադարձություններ են, բայց մի ողջ կյանք են փոխում, որակ ու սեր տալիս մեզ ու ուժ, որ ապրենք՝ հաջորդ հանդիպմանը սպասելով։

Այստեղ կան բացասական էմոցիաներ, մի՛ կարդա, եթե հավես չունես

Երեկ ինչ որ տեղ այս միտքն եմ լսել՝ «ամեն ինչ սկսվում է քո սենյակից, ինչպիսին որ սենյակդ է, այնպիսին էլ կյանքդ, ներսդ, մտքերդ» հստակ չեմ հիշում, բայց իմաստը սա էր։ Ընդհանուր առմամբ համաձայն եմ այս մտքի հետ։ Աչքերս բացել ու նայում եմ առաստաղին՝ սպիտակ, ոչինչ չասող։ Ուզում եմ վեր կենալ, չեմ կարողանում, հիշում եմ, որ առավոտյան եմ քնել, վատ լուրեր կարդալուց հետո։ Նայում եմ պատուհանից դուրս, մութ է, ու այս զգացողությունը զզվելի է։ Արևի պակասը ոչնչացնում է այն հույսը, որ այսօր մի կաթիլ էներգիա կգտնեմ տեղից վեր կենալու համար։ Շուռումուռ եմ գալիս ու այնպիսի զգացողություն է, թե մեկը հյութի ձողիկով թևերիս ծալվող հատվածի երակներից քաշում է արյունս։ Ձեռքերիս ու ոտքերիս թուլանալը ատում եմ։ Հայաստանի ընկերներիս եմ գրում, առաջին անգամ խնդրում եմ մի լավ բան պատմել այնտեղից։ Գայուշի մոտ ստացվում է, բայց դա ինձ չի օգնում։Երեք ժամ հեռախոսով սքրոլ անելուց հետո սովի զգացողությունը ինձ դուրս է շպրտում անկողնուց։ Խոհանոցից վերադառնում եմ ու նայում սենյակիս, ագա՜, ոչնչով չի տարբերվում ներսիցս։ Բառդակ բառը ակտուալ է լինելու քանի դեռ զինվորականներ են խոսում, ասեմ հա՛մ սենյակում, հա՛մ ներսումս իսկական բառդակ է։ Միակ տարբերությունն այն է, որ սենյակը հավաքելը կարճ ժամանակ է պահանջում, իսկ ներսը հավաքելը չգիտեմ, բայց կարճ չի հաստատ։ Իսկ ես ժամանակ չունեմ՝ գործից ուշանում եմ, դրա համար ինչպես թափթփած իրերը, այնպես էլ էմոցիաները խցկում ենք աչքին ընկած դարակներով, այնպես, որ թվա՝ ամեն ինչ կարգին է, ու դուրս ենք գալիս տնից։ Բայց մանավանդ էմոցիաները պիտի զգույշ խցկենք, որ դարակները լցվեն, իրենք իրենց հետ են բացվելու ու թափվեն։ Այդ ժամանակ տակից դուրս գալը դժվար կլինի, երևի։ Հ․գ Սենյակում միշտ մոմեր ու ծաղիկներ ունեմ, իսկ ներսում սիրուն էմոցիաներ, որ միշտ խաղաղություն ու էսթետիկա են հաղորդում, չնայած, միշտ չէ, որ փրկում են իրավիճակը։

Իմ մասին էր չէ՞

Օրը սառն է։ Մոտ մեկ ու կես ժամ վարում ենք մեքենան, կանգ առնում, թվում է ազատ ենք անել ինչ ուզում ենք, բայց հեռվից hi գոռացող կինը հիշեցնում է՝ եվրոպայում գրեթե չկան անվճար ավտոկայանատեղիներ։ Հասնում ենք ամրոց, սպասում մինչև մուտքի մեր հերթը գա։ Դռները բացվում են։ Շուրջն ամեն բան սիրուն է, բայց գեղեցկացնողը կենդանիների խրտվիլակներն են՝ եղնիկներ, ցուլեր, վագր, հազվադեպ հանդիպող թրչուններ․․․։ Այդ պահին հասկանում եմ՝ ինչու ժամանակակից Եվրոպան չի ընդունում եղնիկների որսը, ու ինչու նույնիս արագընթաց մայրուղիներին կտեսնես «եղնիկներ կան» զգուշացնող նշանը և նույնիսկ 120 արագությամբ վարելիս պետք է ուշադիր լինես դրանց։ Անցնում ենք սրահներով ու մատնաչափ բաժակները հիշեցնում են միջնադարյան եվրոպայում թեյի թանկարժեքության մասին։ Միտք է անցնում գլխովս՝ էստեղ այնքան քիչ են տաքացրել մարմինը, որ հոգին էլ է սառել, իսկ ես թեյը նախընտրում եմ խմել մեծ, շատ մեծ բաժակով, ինձ այդ ժանակներում չէին հանդուրժի, կամ խնդրում եմ ՆՐԱՆ տաք շոկոլադ տալ, մինչև ես մտքերս թղթին տամ, հա թղթին։ Հա, մոռացա ասեմ, ՆԱՆ ճիշտա ասում՝ ավելի լավ էր մահացած աղջիկներին թաղել կիսանստած, քան նրանց ստիպել ամբողջ կյանքում կիսանստած քնել, որովհետև լրիվ պառկած դիրքը մահվան նշան է։ Այս հարցում նրանք խիստ են՝ նույնիսկ անկողնու երկարությունն է սովորականի կեսի չափ։ Մեզ թվում էր կապույտ սենյակից (Իշխանուհու ցանկությամբ կահավորված սենյակ, որտեղ ամեն ինչ, նույնիսկ ամենափոքր աղամանը կապույտ է) ավելի գեղեցիկ ու հաճելի բան չենք տեսնի ու զգանք, մինչև չգնացինք պիվավարնյա (գարեջրի գործարան/տուն), չէ սիրուն չէր, ոչ էլ միջնադարյան սարքեր կային։ Էստեղ հետաքրքիրը մեզ դիմաորող կինն էր, գարեջրատան իսկական լաչառ կին, բայց մի կողմից էլ տաք ու բարի։ Երբ առաջին 5 րոպեն ծիծաղդ զսպել չես կարողանում քեզ նոր տեսած մարդու մուննաթի, անմիջականության,սրտին ու մտքին եկածը դեմքիդ շրփացնելու պատճառով, հասկանում ես՝ չափից շատ կոկետությունը հասարակությունում լուրջ վտանգ ունի կոմպլեքսների կծիկ առաջացնելու։ էս թողենք։ Էստեղ իմացած ամենակարևոր ինֆոն՝ գինուց ու գարեջրից հարբածները ճոճվում են տարբեր ձևով, գինուց՝ շրջանաձև, գարեջրից՝ մեկ աջ, մեկ ձախ, ու էս խմիչքի բաղադրատոմսը թաքցնելու համար նույնիսկ պատրաստողի լեզուն են կտրել։ Դուրս ենք գալիս, քայլում ենք, ցուրտ է, ճարտարապետությունը գեղեցիկ է, բայց սառը։ Անցնում ենք մի պատուհանի մոտով, ներսում տղամարդիկ թղթախաղով են զբաղված, ականջիս է ընկնում penize բառը, էլի փողի կռիվ է։ Քաղաքում լուռ է, ողջ աղմուկը տեղափոխվել է գարեջրատներ, փաբեր, կալյաններ։ Էնտեղ ծուխը շատ է, ծուխը չեմ սիրում, էդպիսի տեղեր հազվադեպ եմ գնում, մի ձեռքի մատերի վրա կարելի է հաշվել։ Էլի ցուրտ է, ինձ համար էստեղ անվերջանալի ցուրտ է, ու էս աշուն-ձմեռ դեպրեսիայի մեջ տաք են իմ նարնջագույն բլուզը, հելոինից մնացած նարնջագույն դդումները, ՆԱ․․․․ Հ․գ ընդմիջումս վերջացավ, իսկ տաք շոկոլադն արդեն սառել է, գնացի։

Զրույցի մասին։ Ես այն մարդկանցից եմ, որ հոգնած ժամանակ, սպառված ու դատարկված պահերին, լցվում, բուժվում ինքս ինչ օգնում եմ զրույցով։ Դե լավագույն զրույցները տեղի են ունենում հարազատ մարդկանց հետ, մի բաժակ թեյի շուրջ, գիշերվա հազարին։ Երբ այդ մարդիկ ինչ-ինչ պատճառներով չկան, ես ուղղակի կարդում եմ բլոգներ։ Դրանք էլ են զրույց, որովհետև ես ուղղակի չեմ կարդում, այլ համաձայնում, քննարկում, հակադարձում եմ այն բոլոր մտքերի հետ, որ արտահայտվում են դրանցում։ Հիմա այնպիսի երկրում եմ, որտեղ լեզուն չեմ հասկանում, իրենք էլ հետաքրքիր ձևով հրաժարվում են խոսել ցանկացած այլ լեզվովչնայած հասկանալուն (մի օր սրա մասին առանձին կպատմեմ), իհարկե սա իր հետաքրքրություններն ունի, արկածային ու ծիծաղելի դրվագները, բայց խոստովանենք մարդ էակի համար խոսելը կենսական նշանակություն ունի։ Ու այն տականք պահերին, երբ երկար ժամանակ մեխանիկական աշխատանք եմ կատարում, ուղեղիս բջիջները մահից փրկելու ու տրամադրության անտանելի անկումները հաղթահարելու համար, ուղղակի միացնում եմ հարցազրույցներ, պոդկաստներ ու վայելում ուրիշի զրույցները։ Ներսում սկսվում է խաղաղվելու գործընթացը, հանգստանում եմ ու սկսում ամենակարևոր մտքերը գողանալ, գրել ներսում մի տեղ, մինչև ձեռքերս մի քանի րոպեով կազատվեն, ու կհասցնեմ դրանք զետեղել հեռախոսի կամ բլոկնոտի մեջ։ Ինձ համար կյանքը սովորելու լավագույն մեթոդներից մեկը զրուցելն ու լսելն է, եթե հաշվի չառնենք այդ կյանքի յուրաքանչյուր վայրկյանը զգալն ու ներկա լինելը։

Հ.գ. Անունիս հետ կապված. ես քամու ժամանակ ներկա չլինել չեմ կարողանում, ինքը թույլ չի տալիս, որ մտքերի մեջ ընկնեմ ու վերանամ տվյալ պահից։

Բարև... իմ մոտ գիշերն արդեն վերջանում է, քնել չի ստացվում, ես մտքով նորից հետ եմ գնում ներքին ակտիվության մի շրջան, հիշում ձեզ, կարոտում իմ կյանքի մի կարճ ընթացք, երբ ձեզնից շատերը ինձ չեն ճանաչում, բայց իմ գիշերները անցնում էին ձեր մասին պատմություններով ու ձեր հետ զրույցներով, որ կառուցվում էին ձեր էստեղ թողած մտքերի շնորհիվ։ Շնորհակալություն բոլոր զրույցների համար, որ կան էստեղ։ Վաղը թարմ ուղեղով զրույց ասվածի իմ պատկերացման մասին կասեմ, սպասեք։